Ierland – Lef om te leiden?

Irish Presidency Logo - © EU2013.ieEen nieuw jaar brengt steeds opnieuw een aantal voorspelbare veranderingen met zich mee. Nieuwe wetgeving treedt in werking en krijgt extra aandacht in de media, de aanbiedingen voor de overdaad van de feestdagen worden vervangen door een ruimer aanbod gezonde(re) producten en de terugblikken op het oude jaar maken plaats voor vooruitblikken op wat komen gaat. Wat 2013 zal brengen blijft voor een belangrijk deel natuurlijk koffiedik kijken, maar wel is duidelijk dat Europa opnieuw een grote rol in het nieuws zal spelen. Of we het nu leuk vinden of niet.

Ierland heeft op 1 januari het voorzitterschap van de Europese Unie overgenomen van Cyprus en krijgt de schone taak Europa naar rustiger vaarwater te sturen. Het land zet het komend half jaar vol in op stabiliteit, banen en groei. Het moet maar eens afgelopen zijn met de crisistoppen, zo leek ook de boodschap van de Ierse premier Kenny te zijn bij de presentatie van zijn EU-werkprogramma. 

We know all too well here in Ireland the huge sacrifices the crisis has meant. The people of Europe and Ireland need to know there is progress. That there is a next step to recovery – Enda Kenny, 31 december 2012  

Het zijn mooie woorden en het zou nog mooier zijn wanneer de premier – die in eigen land als Taoiseach bekend staat – dit ook daadwerkelijk waar kan maken. Maar of het lukt? Vooralsnog buitelen de Europese politici nog over elkaar heen om hun inwoners er voor te waarschuwen dat de crisis zich ook in 2013 nog zou laten voelen (Bondskanselier Angela Merkel in haar Nieuwjaarstoespraak). Of juist om te beweren dat het einde nu toch écht in zicht was (Merkel’s minister van Financiën, Wolfgang Schäuble). Dit is weliswaar niet helemaal tegenstrijdig, maar maakt wel duidelijk dat eigenlijk niemand weet hoe de economische crisis in de Eurozone zich zal ontwikkelen.

Laat ik het jaar positief beginnen: mijn onderbuik zegt dat het het komende jaar langzaam een beetje beter wordt. Op economisch vlak dan. De Europese crisis is voorlopig nog helemaal niet voorbij. Onze staats- en regeringsleiders hebben zich diep ingegraven in nationale sentimenten en holle retoriek om vooral maar niet de indruk te wekken dat zijn voorstander zouden zijn van een “Europese superstaat”, wat dat ook moge zijn. Grote besluiten over de toekomst van de Europese Unie of zelfs over een meerjarenbegroting blijven uit.

(Even ter zijde: ook PvdA-minister Dijsselbloem blijft onder druk van de conservatieve fracties in de Tweede Kamer aandringen op een verlaging van de Europese begroting en vooral het Nederlandse aandeel daarin. Een moeilijk te verdedigen standpunt, vooral wanneer je meeweegt hoeveel voordeel de open Nederlandse economie heeft van de interne markt. En bovendien: was de PvdA niet de grootste pleitbezorger van het adagium “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten”? Consequente in plaats van populistische politiek zou dan ook betekenen dat Nederland als rijk land solidair is en blijft met de minder rijke Europese lotgenoten.)

Wil de Europese Unie écht “sterker uit de crisis komen” dan moet er in 2013 eindelijk lef worden getoond. Het is hoog tijd dat de angst voor de kiezer wordt ingeruild voor vergezichten, idealen en dromen. EU-president Herman van Rompuy heeft een dappere poging ondernomen in zijn Masterplan ‘Towards a genuine economic and monetary Union’. De liberale fractieleider in het Europees Parlement, Guy Verhofstadt, en zijn groene collega Daniël Cohn-Bendit gingen zelfs nog een stap verder in hun pleidooi voor een Europese federale staat in het pamflet ‘Voor Europa!’.

Ik hoop dat de Ierse premier Kenny zal doen waar hij op zinspeelde: Europa daadwerkelijk perspectief bieden op herstel in de breedste zin van het woord. Laat hij samen met president Van Rompuy, de Europese Commissie en de verschillende politieke groepen in het Europees Parlement de leiding nemen in een fundamentele discussie over de toekomst van Europa. De uitkomsten van zo’n discussie kunnen dan bovendien mooi de inzet zijn voor de volgende Europese verkiezingen.

Wie weet komt mijn droom dit jaar een keer uit. Ik wens u in elk geval een prachtig 2013 toe!